Kết quả đánh giá cho thấy, các hồ sơ được lập danh mục tài liệu, thu thập giấy tờ, tài liệu liên quan đến vụ việc theo quy định tại Điều 11 Thông tư số 12/2018/TT-BTP và đáp ứng các tiêu chí đánh giá chất lượng vụ việc TGPL theo quy định tại Điều 16 Thông tư số 12/2018/TT-BTP (được sửa đổi, bổ sung bởi Khoản 11 Điều 2 Thông tư số 03/2021/TT-BTP).

Trong lĩnh vực tố tụng dân sự, có 16/20 hồ sơ về hôn nhân gia đình, chủ yếu là các vụ việc ly hôn, tranh chấp nuôi con, trong đó 08 vụ việc người được TGPL là trẻ em. Người thực hiện TGPL đã thu thập các tài liệu liên quan đến người được TGPL trên cơ sở gặp đỡ, tiếp xúc với người đại diện theo pháp luật là cha hoặc mẹ người được TGPL, người thân đang chăm sóc, nuôi dưỡng người được TGPL và người được TGPL để kịp thời tìm hiểu hoàn cảnh, nắm bắt được tâm tư nguyện vọng của người được TGPL liên quan đến việc ly hôn của cha mẹ. Luận cứ thể hiện người thực hiện TGPL đã nghiên cứu các quy định pháp luật có liên quan để bảo đảm nội dung TGPL, xem xét nguyện vọng của người được TGPL trên cơ sở đối chiếu đến khả năng tài chính, khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng để đảm bảo môi trường phát triển toàn diện cho người được TGPL sau khi bố mẹ ly hôn; tham gia các hoạt động tố tụng theo quy định pháp luật về tố tụng dân sự, thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định pháp luật. Trong quá trình thực hiện TGPL, người thực hiện TGPL đã phân tích, vận động để cha mẹ của người được TGPL rút đơn xin ly hôn, bỏ qua mâu thuẫn, để cùng nhau nuôi dạy con cái.

Có 03/20 hồ sơ về tranh chấp đất đai. Người thực hiện TGPL đã thu thập chứng cứ, tài liệu liên quan đến vụ việc, phân tích, vận động hoà giải, áp dụng các quy định pháp luật để bảo vệ người được TGPL.

Có 01/20 hồ sơ yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự. Người thực hiện TGPL đã áp dụng đầy đủ các quy định pháp luật trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý.

Trong lĩnh vực tố tụng hình sự, có 13 hồ sơ vụ việc. Các hồ sơ thể hiện người thực hiện TGPL đã tuân thủ các quy định của pháp luật về tố tụng và các quy định liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người thực hiện TGPL; tuân thủ nguyên tắc và các quy định khác về TGPL, không vi phạm các điều cấm quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật TGPL năm 2017. Các hồ sơ thể hiện, sau khi được phân công, người thực hiện TGPL đã thực hiện thủ tục đăng ký bào chữa, gặp gỡ người được TGPL; đã bảo đảm về thời hạn, thời hiệu theo quy định của pháp luật. Trong quá trình thực hiện TGPL, người thực hiện TGPL đã chủ động, kịp thời nắm bắt quá trình giải quyết vụ việc và các thông tin liên quan; liên hệ chặt chẽ với người được TGPL và thân nhân của người được TGPL để tìm hiểu sự thật khách quan các tình tiết vụ việc; chủ động tham gia tích cực, đầy đủ các hoạt động tố tụng để kịp thời có giải pháp bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL. Vụ việc TGPL được thực hiện trên cơ sở thu thập, phân tích và đánh giá các thông tin, tài liệu, chứng cứ có liên quan đến vụ việc và người được TGPL. Luận cứ khách quan, rõ ràng, có căn cứ pháp luật, đưa ra được quan điểm bào chữa hoặc quan điểm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL trên cơ sở phân tích quá trình phạm tội, mức độ, hậu quả của hành vi phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng. Quá trình thực hiện TGPL được thể hiện tương đối đầy đủ trong hồ sơ.

Kết thúc vụ việc TGPL, người thực hiện TGPL đã thực hiện lấy ý kiến đối với người được TGPL hoặc người thân thích theo quy định tại khoản 2 Điều 11 Thông tư số 12/2018/TT-BTP. Các hồ sơ đều có Phiếu lấy ý kiến đối với người được TGPL hoặc người thân thích của người được TGPL.

Bên cạnh kết quả đạt được, hồ sơ trợ giúp pháp lý thể hiện một số hạn chế: Một số hồ sơ có giấy tờ, tài liệu chưa được thống kê, đánh số thứ tự, sắp xếp theo thứ tự ngày, tháng, năm theo quy định tại khoản 2 Điều 39 Luật Trợ giúp pháp lý; một số hồ sơ có luận cứ trình bày chưa hoàn thiện; văn bản thể hiện trách nhiệm giải thích của người trợ giúp pháp lý chưa giải thích rõ các vấn đề pháp lý liên quan đến vụ việc trợ giúp để người được trợ giúp nắm bắt; một số hồ sơ chưa thể hiện đầy đủ trách nhiệm của người được trợ giúp pháp lý với đối tượng được trợ giúp pháp lý trong các trường hợp người được trợ giúp là trẻ em (chưa lấy trẻ em là trung tâm để xác định quyền, lợi ích hợp pháp và có hướng thực hiện phù hợp).

Từ thực tế trên, đã kiến nghị tổ chức trợ giúp pháp lý chấn chỉnh, khắc phục các hạn chế như sau: Nghiên cứu, hướng dẫn để các trợ giúp viên pháp lý sắp xếp hồ sơ theo quy định tại khoản 2 Điều 39 Luật Trợ giúp pháp lý; đối với hồ sơ có đối tượng được trợ giúp là trẻ em cần đặt trẻ em ở vị trí trung tâm trong quá trình thực hiện trợ giúp pháp lý; nâng cao trách nhiệm thẩm định, đánh giá hiệu quả vụ việc trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng; lựa chọn người có năng lực, trách nhiệm để thực hiện thẩm định, đánh giá hiệu quả vụ việc trợ giúp pháp lý./.