Luật Tư pháp người chưa thành niên được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 30 tháng 11 năm 2024, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Luật gồm có 179 điều, được bố trí thành 05 phần và 10 chương.
Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở Châu Á và quốc gia thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em vào ngày 20/02/1990. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách về chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em được thể hiện trong nhiều nghị quyết, văn kiện quan trọng. Đặc biệt, việc xây dựng Luật Tư pháp người chưa thành niên là yêu cầu tất yếu, nhằm thực hiện chủ trương của Đảng về “phát triển hệ thống tư pháp thân thiện và bảo vệ trẻ em”; cụ thể hóa quy định của Hiến pháp năm 2013; Công ước của Liên hợp quốc về Quyền trẻ em mà Việt Nam là thành viên; Chỉ thị số 28-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Vì vậy, Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 được ban hành nhằm hoàn thiện pháp luật tư pháp đủ nghiêm khắc nhưng cũng bảo đảm tính nhân văn đối với người chưa thành niên phạm tội; tăng cường giáo dục, hỗ trợ, giúp đỡ người chưa thành niên phạm tội tự sửa chữa lỗi lầm; xây dựng quy trình, thủ tục tố tụng thân thiện, phù hợp với độ tuổi, tâm lý và vì lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên; bảo đảm các quyền cơ bản của người chưa thành niên trong xử lý chuyển hướng, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và tái hòa nhập cộng đồng; huy động nguồn nhân lực có chuyên môn về công tác xã hội; tăng cường trách nhiệm của gia đình, cơ quan, tổ chức hữu quan hỗ trợ, giám sát, giáo dục người chưa thành niên; thiết lập cơ sở giam giữ phù hợp với mục đích phục hồi, giáo dục và sự phát triển của người chưa thành niên; tăng cường cơ hội tái hòa nhập cộng đồng;…
Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 28 tháng 11 năm 2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 và thay thế Luật Phòng, chống mua bán người năm 2011.
Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 gồm 8 chương, 63 điều (tăng 05 điều so với Luật Phòng, chống mua bán người năm 2011). Cụ thể: Chương I. Những quy định chung (gồm 06 điều: Từ Điều 1 đến Điều 6); Chương II. Phòng ngừa mua bán người (gồm 15 điều: Từ Điều 7 đến Điều 21); Chương III. Phát hiện, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống mua bán người (gồm 05 điều: Từ Điều 22 đến Điều 26); Chương IV. Tiếp nhận, xác minh, xác định và bảo vệ nạn nhân (gồm 10 điều: Từ Điều 27 đến Điều 36); Chương V. Hỗ trợ nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân (gồm 11 điều: Từ Điều 37 đến Điều 47); Chương VI. Quản lý nhà nước và trách nhiệm của cơ quan về phòng chống mua bán người (gồm 09 điều: Từ Điều 48 đến Điều 56); Chương VII. Hợp tác quốc tế trong phòng, chống mua bán người (gồm 04 điều: Từ Điều 57 đến Điều 60); Chương VIII. Điều khoản thi hành, gồm 03 điều: Điều 61, Điều 62 và Điều 63).
Quá trình triển khai thực hiện Luật Phòng, chống mua bán người thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, sau hơn 10 năm triển khai thi hành, Luật Phòng, chống mua bán người đã bộc lộ một số khó khăn, bất cập trong công tác chỉ đạo điều hành. Vì vậy, Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 được ban hành nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật; đã thể chế hóa quan điểm của Đảng về công tác phòng, chống mua bán người; giải quyết những tồn tại, khó khăn trong quá trình thực hiện Luật Phòng, chống mua bán người. Qua đó, nâng cao trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức và của toàn xã hội trong công tác phòng, chống mua bán người; hoàn thiện cơ sở pháp lý trong thực hiện việc hỗ trợ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp người đang trong quá trình xác định là nạn nhân, nạn nhân phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội hiện nay góp phần ổn định tình hình an ninh, trật tự, an toàn xã hội; nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về phòng, chống mua bán người./.