Đầu tiên là buổi sáng anh Nam đang chạy xe đi làm, đến đầu con hẻm thì thấy cát đá đổ tràn ra hết lối đi trước nhà anh Tuấn, xe không đi qua được. Nhìn thấy anh Tuấn đang tập thể dục trong sân, anh Nam mới dựng xe, bước vào nhà hỏi:

Anh Nam: Chào anh, tôi là hàng xóm ở cuối hẻm, lần đầu gặp anh nên vào chào hàng xóm mới. Nhân tiện, đáng lẽ mới gặp nhau tôi cũng không nên nói vấn đề này nhưng nó ảnh hưởng đến mọi người trong xóm nên tôi đề nghị anh không đổ cát đá đầy đường, chắn hết lối đi. Anh làm như vậy bà con trong đây làm sao mà đi được?

Anh Tuấn : Chào anh. Tôi mới đến nên cũng mới gặp anh lần đầu sao mà anh lớn tiếng cằn nhằn tôi vậy. Đây là con hẻm trên phần đất của nhà tôi, tôi đổ vật tư để sửa nhà thì có ảnh hưởng đến ai đâu.

Anh Nam:  Hơn 15 năm nay, con hẻm này là lối đi của bà con trong xóm này ra đường lớn. Trước đây nhà ông Mạnh ở không bao giờ để vấn đề này xảy ra. Anh làm vậy mà được à? anh mới đến thì phải biết điều chứ, cùng là hàng xóm với nhau nên anh phải nhìn trước nhìn sau mà sống chứ!

Anh Tuấn: Con hẻm này thuộc phần đất sở hữu của tôi nên tôi muốn làm gì thì làm không liên quan đến người khác. Nếu cả xóm muốn tiếp tục đi qua thì phải đền bù cho tôi khoản thiệt hại của phần đất mất đi do phải chừa con hẻm này. Lúc thỏa thuận mua bán với ông Mạnh đã thống nhất như vậy rồi. Trước đây ông Mạnh như thế nào tôi không biết.

Anh Nam (cảm thấy bực bội nên lớn tiếng): Anh nói vậy mà nghe được à? Con hẻm này trước đây vẫn sử dụng chung, anh có quyền gì mà ngăn cản mọi người. Sống là phải biết trước, biết sau. Nghe tiếng đôi co với nhau, bà Tuyết, ở kế bên nhà anh Tuấn nghe được bước qua tham gia vào cuộc trò chuyện.

Bà Tuyết: Hai đứa bình tĩnh đi, cãi nhau to tiếng vậy mất cái tình, còn ảnh hưởng đến mọi người xung quanh.

Anh Nam: Cô xem, anh Tuấn là người mới đến chưa kịp thân thiết với mọi người trong xóm đã tỏ thái độ không quan tâm ai còn có hành vi đổ vật tư lấn hết cả lối đi của mọi người trong xóm rồi.

Bà Tuyết: Cháu Tuấn nè, con hẻm này là lối đi chung của cả xóm, cháu đổ vật tư xây dựng chắn hết lối đi thì bà con đi như thế nào được? Dù sao cũng là hàng xóm, láng giềng, tối lửa tắt đèn có nhau, cháu không nên làm như vậy.

Anh Tuấn: Dạ, đây là phần đất của cháu nên cháu có quyền đổ. Còn chuyện đi được hay không, cái đó cháu không biết à. Mà mọi người muốn đi ngang phần đất của cháu thì phải bù thiệt hại cho phần đất mà cháu phải bỏ ra để mua lối đi chung. Nếu không thì cháu làm gì kệ cháu, không ai có thể can thiệp được.

Anh Nam: Đó, cô Tuyết thấy chưa, anh Tuấn nói vậy mà cũng nói được! Ngày xưa cái xóm nhỏ này nhà nào cũng mua lại nền nhà từ đất nhà ông Mạnh, thì chừ anh có mua đất nhà ông Mạnh thì anh cũng phải có trách nhiệm chừa lại lối đi để mọi người có thể đi ra đường. Lúc mua bán đã giao kèo với nhau rồi mà.

Anh Tuấn:  Lúc trước ông Mạnh bán đất và ông giao kèo sao với mọi người thì tôi không biết, giờ đất này là của tôi, tôi sử dụng thế nào là quyền của tôi, mọi người có ý kiến cũng vậy thôi.

          Anh Nam: Anh nói chuyện ngang và vô lý quá. Anh nói vậy là cả xóm đi kiện anh đó.

Anh Tuấn (to tiếng): Mọi người cứ kiện đi, tôi có gì sai đâu mà phải sợ. Kiện thì kiện đi, tôi đi hầu.

Cô Tuyết: Thôi cho cô can đi hai đứa, hàng xóm với nhau có gì từ từ nói, chứ cãi vã, kiện tụng gì.

Ngay lúc đó, ông Hùng, Tổ trưởng tổ dân phố cũng là hòa giải viên của Tổ đi ngang thấy tụ tập cãi vã thì dừng xe lại, bước đến hỏi thăm.

Ông Hùng: Có chuyện gì mà xóm tụ tụ tập đông người cãi vã vậy các cô, chú? Có gì từ từ nói đừng gây mất trật tự nhé!

Anh Nam: A, cháu chào chú Hùng, sẵn đây chú phân xử cho tụi cháu. Cái anh Tuấn này anh ỷ anh ở đầu đường, rồi anh đổ vật tư đầy lối đi, còn bắt bà con phải đền bù tiền phần đất làm lối đi thì anh mới cho đi. Chú thấy vậy có được không? Như vậy có phải quá vô lý hay không? Trước giờ mọi người vẫn đi chung lối mà anh Tuấn tới ở là xảy ra chuyện thế này đây.

Ông Hùng: Thôi chuyện đâu còn có đó. Mọi người vào nhà cháu Tuấn để nói chuyện cho rõ ràng, có được không?

Anh Tuấn và anh Nam:  Dạ, được ạ!

Mọi người cùng vào anh Tuấn. Anh Nam vào nhà với vẻ mặt vẫn còn giận anh Tuấn. Anh Tuấn mời mọi người cùng uống nước trà. Ông Hùng uống 1 ly nước trà rồi từ tốn bắt đầu nói chuyện để mọi người hiểu.

Ông Hùng: Bây giờ có mặt đầy đủ mọi người, cháu Tuấn giải thích cho chú nghe về chuyện cản trở lối đi chung của xóm này là thế nào?

Anh Tuấn: Cái lối đi trước nhà thuộc phần đất của gia đình cháu mới mua, bao nhiêu năm nay mọi người đi nhờ thì cháu không biết. Nay cháu sửa nhà, để vật tư trên phần đất nhà cháu đâu có gì sai. Còn lối đi chung, sau này, nếu mọi người tiếp tục sử dụng lối đi ngang qua nhà cháu thì phải đền bù cho cháu phần đất mà cháu đã mua đó chứ.

Ông Hùng (giải thích): Đúng là lối đi này thuộc phần đất của gia đình cháu Tuấn, tuy nhiên Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định quyền về lối đi qua như sau:

          “1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.

Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi.

Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Vị trí, giới hạn chiều dài, chiều rộng, chiều cao của lối đi do các bên thỏa thuận, bảo đảm thuận tiện cho việc đi lại và ít gây phiền hà cho các bên; nếu có tranh chấp về lối đi thì có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác xác định.

3. Trường hợp bất động sản được chia thành nhiều phần cho các chủ sở hữu, chủ sử dụng khác nhau thì khi chia phải dành lối đi cần thiết cho người phía trong theo quy định tại khoản 2 Điều này mà không có đền bù.”. 

Điều 29 Luật Đất đai năm 2024 cũng quy định về quyền đối với thửa đất liền kề như sau:

“Điều 29. Quyền đối với thửa đất liền kề

1. Quyền đối với thửa đất liền kề bao gồm quyền về lối đi; cấp nước, thoát nước; tưới nước, tiêu nước trong canh tác; cấp khí ga; lắp đường dây tải điện, thông tin liên lạc và các nhu cầu cần thiết khác theo quy định của pháp luật.

2. Việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền đối với thửa đất liền kề thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự; đồng thời phải thực hiện đăng ký theo quy định tại Điều 133 của Luật này đối với trường hợp quyền về lối đi; cấp nước, thoát nước; tưới nước, tiêu nước trong canh tác.”.

Trước đây, phần lớn đất xung quanh đây đều mua và tách ra từ phần đất của gia đình ông Mạnh, thì gia đình anh Tuấn mua nhà của ông Mạnh phải có nghĩa vụ chừa một lối đi chung cho các hộ có nhà ở bên trong.

Anh Tuấn (tỏ ra không hài lòng): Vậy phần thiệt hại của cháu, ai đền bù?

Bà Tuyết (giải thích): Đúng là Điều 254 Bộ luật Dân sự cũng có quy định là “chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”. Tuy nhiên, trước đây, khi mọi người mua đất của ông Mạnh, mọi người đã có làm bản thỏa thuận chừa ra phần đất làm lối đi chung cho cả xóm, bản thỏa thuận cô còn giữ bên nhà kìa.

Ông Hùng (nhẹ nhàng nói): Vậy là cái lối đi chung đã được thỏa thuận từ trước, cháu Tuấn làm cản trở mọi người đi lại là sai rồi nghe cháu. Là hàng xóm với nhau, chuyện gì cũng phải nghĩ cho mọi người một chút. Cháu Tuấn phải rút kinh nghiệm để sau này ứng xử cho phù hợp, đừng để mất tình cảm hàng xóm láng giềng không đáng. Hơn nữa, cháu đã đến đây ở thì cũng nên hòa đồng, thân thiện với mọi người. “Bán bà con xa mua láng giềng gần” phải không cháu?

Anh Tuấn:  Dạ, con biết sai rồi, con xin nghe lời chú Hùng, xin lỗi anh Nam và cô Tuyết, do con không hiểu chuyện, mong mọi người  bỏ qua cho con.

Cô Tuyết: Hàng xóm với nhau, đâu có chấp nhất chi chuyện nhỏ nhặt, chỉ mong sao mọi người vui vẻ thuận hòa là vui rồi, phải không anh Hùng.

Ông Hùng: Đúng rồi đó cô Tuyết.

Mọi người cười vui vẻ, anh Tuấn tiễn mọi người ra về, anh xắn tay cầm xẻng ra dọn gọn đống cát để bà con có lối đi tạm. Xong công trình, anh sẽ trả lại con hẻm như xưa để bà con trong xóm đi lại, qua về hằng ngày./.